رسالت اجتماعی سقراط

پست 5201: به قلم حجة الاسلام محمدجواد غلامی 69. «رسالت اجتماعی سقراط. به نام خدا، درود بر شما، ۲۵۰۰ سال پیشتر، پیرمردی ۷۰ ساله در برابر بیش از صد نفر هیئت منصفه، به جرم تشویش افکار عمومی و نشر اکاذیب به اعدام محکوم شد.

این مرد سقراط نام داشت، جرمش این بود که در بازار شهر و در میان مردمان در رفت و آمد بود و کاری نمی کرد مگر پرسش کردن! از همه کس می پرسید و همه چیز را مورد پرسش قرار می داد، مفاهیمی که به عقیده مردمان مطلق و ابدی بودند را مورد چالش قرار می داد.

سقراط برای خود رسالت اجتماعی قائل بود، رسالت این که به انسان ها بیاموزد که افکار و باورهای آنها در هر جایگاهی که قرار داشته باشند نسبی و خطا پذیر است. معیار عقلانیت در سنت سقراطی مساوی است با "تفکر انتقادی" یعنی اگر کسی توانایی نقد کردن داشته باشد می توان گفت که این فرد عقلانی رفتار می کند، سقراط به این نتیجه رسیده بود که یکی از پایه های عقلانیت؛ پرسش گری است، انسان به اندازه ای که پرسش، نقد و شک می کند، خردمند است.

سقراط به مردم یاد می داد که به دانسته های خود یا اخباری که دیگران به آنان منتقل می کنند، تردید کنند و درستی آن را به نقد بکشند، از نظر سقراط، هر باوری که در ذهن داشته باشیم و آن را به چالش نکشیم و از غربال نقد نگذرانیم توده ای می گردد برای زندگی ابلهانه و مانعی است برای زندگی خردمندانه! سرنوشت سقراط پایان غم انگیزی داشت و نخستین کسی بود که جانش را در راه عقلانیت از دست داد و با نوشیدن جام زهر شوکران اعدام شد.»

حجة الاسلام والمسلمین شیخ محمد جواد غلامی دارابی. تهران. 29 فروردین 1396. دانشگاه هنر

دامنۀ دارابکلا...